“Nóng bỏng lạm phát”: Các nhà kinh tế của Fed cảnh báo sự phấn khích về AI đang làm nóng nền kinh tế dù công nghệ này có thực sự mang lại kết quả hay không

(SeaPRwire) –   Trong khi nhiều người Mỹ lo sợ viễn cảnh AI sẽ cướp mất công việc của họ, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và những người đam mê công nghệ vẫn tiếp tục ca ngợi tiềm năng của nó, một sự lạc quan được lan tỏa khắp Silicon Valley và Wall Street. Nhưng tất cả sự cường điệu đó thực sự có thể đang gây tổn hại cho nền kinh tế trong ngắn hạn.

Trong một bài đăng trên blog từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang St. Louis, các nhà kinh tế lập luận rằng sự lạc quan về AI có thể cản trở năng suất và đóng vai trò như một cú sốc tin tức định hình việc ra quyết định của hộ gia đình và doanh nghiệp. Các tác giả, nhà kinh tế của Fed là Miguel Faria-e-Castro và Serdar Ozkan, giải thích rằng khi các hộ gia đình nhìn thấy một cú sốc tin tức như việc áp dụng AI, họ diễn giải đó là dấu hiệu của một đợt tăng lương trong tương lai, dẫn đến việc chi tiêu nhiều hơn ngay từ hôm nay với giả định rằng sẽ có nhiều tiền hơn trong tương lai. Logic tương tự cũng đúng với các doanh nghiệp: Nếu bạn tin vào lời hứa về sự đổi mới kỳ diệu—cắt giảm chi phí lao động và thúc đẩy năng suất—bạn sẽ tăng cường đầu tư vào sản phẩm đó. Tất cả sự nhiệt tình đó dẫn đến lạm phát trong ngắn hạn khi nhu cầu vượt xa nguồn cung.

“Cùng với nhau, những lực lượng này tạo ra một làn sóng lạm phát trong tổng cầu—đặc điểm xác định giai đoạn đầu của cú sốc tin tức,” các tác giả của bài viết cho biết.

Sự cường điệu về AI đang ở khắp mọi nơi. Nó xuất hiện trong bài đăng lan truyền vào tháng Hai của doanh nhân công nghệ Matt Shumer, so sánh quỹ đạo phát triển AI hiện tại với tháng trước khi đại dịch COVID làm đảo lộn toàn cầu. Nó nằm trong lời nói và tâm trí của các nhà lãnh đạo công nghệ, từ Elon Musk đến Dario Amodei và Mustafa Suleyman. Công nghệ này hiện đang len lỏi vào cuộc sống của những người lao động tại các công ty luật, công ty khởi nghiệp và các đơn vị tư vấn.

Những kỳ vọng về tăng năng suất và bong bóng dot-com

Mặc dù giá tiêu dùng đã ổn định từ mức cao khoảng 9% vào tháng 6 năm 2022, lạm phát vẫn duy trì ở mức cao hơn so với trước đại dịch. Chỉ số giá tiêu dùng gần đây nhất đã tăng 0,3% so với tháng trước và tăng 2,4% so với một năm trước. Mặc dù khó có thể khẳng định liệu sự cường điệu về AI có đang tác động đến giá cả hay không, các nhà nghiên cứu lập luận rằng công nghệ này có thể đang đẩy giá lên cao ngay lúc này. Tuy nhiên, họ cảnh báo rằng đánh giá của họ chỉ mang tính định tính: họ có thể dự đoán lạm phát có thể tăng trong ngắn hạn, nhưng không thể dự đoán chính xác mức độ tăng là bao nhiêu.

Các nhà kinh tế so sánh sự cường điệu về AI với sự lạc quan xung quanh công nghệ dot-com vào thời điểm chuyển giao thế kỷ. “Máy tính có mặt ở khắp mọi nơi ngoại trừ trong các con số về năng suất,” Ozkan nói, diễn giải lại lời của người đoạt giải Nobel Robert Solow, người đã nói về những cải tiến CNTT trong những năm 1980 và chứng minh điều đó một lần nữa trong bong bóng dot-com. Trong cả kỷ nguyên dot-com và sự cường điệu về AI hiện nay, đều có sự ngắt kết nối giữa sự lạc quan về công nghệ và dữ liệu kinh tế thực tế. Trong kỷ nguyên dot-com, các nhà kinh tế giải thích, nền kinh tế phản ánh kịch bản sau đó khi những lợi ích không xuất hiện, dẫn đến việc bong bóng bị vỡ.

AI dường như có mặt ở khắp mọi nơi và người ta có thể cho rằng nó đang thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nhưng lợi nhuận từ công nghệ này vẫn chưa thấy rõ. Như các tác giả lưu ý, tăng trưởng TFP (năng suất nhân tố tổng hợp) chỉ đạt trung bình 1,11% hàng năm kể từ khi ChatGPT ra mắt vào năm 2022. Con số đó thấp hơn mức trung bình lịch sử là 1,23%, theo dữ liệu từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang San Francisco.

Tuy nhiên, các tác giả đưa ra hai kịch bản có thể xảy ra về cách sự cường điệu về AI có thể tác động đến nền kinh tế. Tất cả phụ thuộc vào việc liệu thực tế cuối cùng có bắt kịp với sự cường điệu đó hay không. Nếu những lợi ích dự kiến thành hiện thực—nếu các doanh nghiệp trở nên năng suất hơn nhờ AI—nền kinh tế sẽ trải qua tăng trưởng sản lượng mạnh mẽ hơn, đi kèm với đó là lạm phát giảm khi sản lượng tiềm năng mở rộng.

Ngược lại, nếu những lợi ích đó không thành hiện thực, nền kinh tế có thể rơi vào “một thời kỳ kéo dài với tăng trưởng yếu và lạm phát cao dai dẳng.”

Nhưng có những khác biệt lớn giữa các chu kỳ cường điệu. Một là, trong kỷ nguyên dot-com, phần lớn cơ sở hạ tầng được xây dựng—chẳng hạn như cáp quang—vẫn không được sử dụng hết công suất trong nhiều năm. Ngày nay, nhu cầu về cơ sở hạ tầng quan trọng của AI là các trung tâm dữ liệu đang ở mức cao, với tỷ lệ trống chỉ là 1,4%, theo công ty bất động sản thương mại CBRE. Nhưng việc xây dựng vẫn tiếp tục, với một nhóm các công ty công nghệ tập trung cao độ đang đầu tư tới 700 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng AI.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cảnh báo rằng vẫn còn sự không chắc chắn lớn bao trùm xung quanh lợi nhuận của AI. “Chúng tôi thực sự không biết những lợi ích năng suất đó sẽ là gì,” Faria-e-Castro nói. “Chúng tôi không biết khi nào chúng sẽ thành hiện thực—và liệu chúng có thực sự thành hiện thực hay không.”